İnternetten satış yapmaya başlayan girişimcilerin en çok sorduğu sorulardan biri ETBİS nedir ve kayıt olmak şart mıdır sorusudur. E-ticaret hacmi büyüdükçe bu alanda faaliyet gösteren işletmelerin kayıt altına alınması da önem kazanmıştır. Bu yazıda sistemin amacını, kimleri kapsadığını ve kayıt adımlarını genel hatlarıyla aktarıyoruz.
ETBİS Nedir?
ETBİS, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi ifadesinin kısaltmasıdır. Ticaret Bakanlığı tarafından işletilen bu sistem, Türkiye’de elektronik ticaret yapan işletmelerin kaydedildiği ve e-ticarete ilişkin verilerin toplandığı bir platformdur.
Sistemin iki temel işlevi vardır. Birincisi, e-ticaret pazarının büyüklüğü ve yapısı hakkında sağlıklı veri elde edilmesidir. İkincisi ise tüketicinin alışveriş yaptığı sitenin kayıtlı bir işletmeye ait olup olmadığını sorgulayabilmesidir. Kayıtlı siteler resmî sorgulama ekranında görülebildiği için, alışveriş öncesinde bu kontrolü yapmak tüketiciye ek bir güven sağlar.
Kayıt sırasında işletmenin kimlik bilgileri, satış yapılan internet adresi ya da mobil uygulama, sunulan ürün ve hizmet türleri, ödeme yöntemleri ve lojistik bilgileri gibi veriler sisteme girilir.
ETBİS Kimler İçin Zorunlu?
Genel çerçeveye göre elektronik ortamda ticari faaliyet yürüten işletmeler sisteme kayıt yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülük başlıca şu grupları ilgilendirir:
- Kendi internet sitesi ya da mobil uygulaması üzerinden satış yapanlar: Kendi alan adına sahip bir mağaza açıp ürün veya hizmet satan gerçek ve tüzel kişiler.
- Aracı hizmet sağlayıcılar: Başkalarının ürünlerini satabilmesi için ortam sunan pazaryeri ve ilan platformları.
- Yurt dışında yerleşik olup Türkiye’deki alıcılara satış yapan işletmeler: Belirli koşullarda bu işletmeler de kapsama girebilir.
Yalnızca bir pazaryerinde mağaza açarak satış yapan, kendine ait bir satış sitesi bulunmayan satıcıların durumu farklıdır. Bu satıcılara ilişkin bilgiler çoğunlukla pazaryeri tarafından sisteme bildirilir; satıcının ayrıca kayıt yapması genellikle beklenmez. Ancak aynı satıcı ileride kendi sitesini açarsa yükümlülük doğar.
Sosyal medya üzerinden satış yapanlar da sıkça tereddüt yaşar. Burada belirleyici olan, satışın hangi ortamda ve nasıl tamamlandığıdır. Kapsam ve istisnalar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebildiğinden, kendi durumunuz için Ticaret Bakanlığı’nın duyurularını incelemeniz ve bir mali müşavire danışmanız en doğru yaklaşımdır.
Kayıt yükümlülüğünü yerine getirmeyen ya da bilgilerini güncellemeyen işletmeler için ilgili mevzuatta idari yaptırımlar öngörülmüştür. Tutarlar ve koşullar dönemsel olarak değiştiği için güncel bilgiyi resmî kaynaktan teyit etmek gerekir.
ETBİS Kaydı Nasıl Yapılır?
ETBİS kaydı tamamen elektronik ortamda yapılır ve herhangi bir kuruma gitmeyi gerektirmez. Süreç genel olarak şu adımlardan oluşur:
- Sisteme giriş: ETBİS’in resmî adresine ya da e-Devlet üzerindeki ilgili hizmete girilir. Kimlik doğrulaması e-Devlet şifresi veya elektronik imza ile yapılır. Şirketler adına işlem yapacak kişinin temsil yetkisinin bulunması gerekir.
- İşletme bilgilerinin kontrolü: Vergi ve sicil bilgileri çoğunlukla diğer kurumların kayıtlarından otomatik gelir. Ekrana gelen bilgilerin doğruluğunu kontrol edin.
- Site ve uygulama bilgilerinin girilmesi: Satış yapılan alan adı, varsa mobil uygulama ve faaliyet türü eklenir.
- Faaliyet ayrıntıları: Satılan ürün ve hizmet kategorileri, sunulan ödeme yöntemleri, çalışılan kargo firmaları, barındırma hizmetinin alındığı yer gibi bilgiler doldurulur.
- Alan adının doğrulanması: Girilen sitenin gerçekten size ait olduğunu göstermek için sistemin verdiği doğrulama kodunun siteye eklenmesi istenebilir.
- Onay ve kaydın tamamlanması: Bilgiler onaylandığında kayıt tamamlanır ve işletme sorgulama ekranında görünür hâle gelir.
Kaydın, e-ticaret faaliyetine başlamadan önce ya da başladıktan kısa süre sonra yapılması beklenir. Kayıtla iş bitmez; yeni bir alan adı eklediğinizde, ödeme yöntemlerini değiştirdiğinizde ya da faaliyetinizi sonlandırdığınızda bilgileri belirlenen süre içinde güncellemeniz gerekir. Ayrıca belirli dönemlerde bazı ticari verilerin sisteme bildirilmesi istenebilir. Ekran adımları ve süreler zamanla değişebildiği için işlem sırasında sistemdeki güncel yönergeleri takip edin.
Kayıt sırasında bazı noktalara özen göstermek ileride sorun yaşamanızı önler. Alan adını eksiksiz ve doğru yazmak, birden fazla siteniz varsa hepsini eklemek ve artık kullanmadığınız adresleri sistemden çıkarmak bunların başında gelir. Faaliyet türünü seçerken kendi adınıza mı satış yaptığınızı yoksa başkalarına aracılık mı ettiğinizi doğru belirtmeniz gerekir; çünkü yükümlülükler bu ayrıma göre değişebilir.
Sistemin tüketiciye bakan yüzü de işletmeniz için bir fırsattır. Alışveriş yapacağı siteyi tanımayan müşteri, işletmenin resmî olarak kayıtlı olduğunu gördüğünde daha rahat karar verir. Bu nedenle sitenizde iletişim bilgilerinizi, işletme unvanınızı ve mesafeli satışa ilişkin bilgilendirme metinlerini açık biçimde sunmanız güveni pekiştirir. ETBİS kaydı, mesafeli satış sözleşmesi, ön bilgilendirme ve kişisel verilerin korunması gibi diğer yükümlülüklerin yerini tutmaz; bunların her biri ayrı ayrı yerine getirilmelidir.
ETBİS nedir sorusunun yanıtı kısaca, e-ticaretin resmî kayıt defteridir. İnternetten satış yapıyorsanız yükümlülüğünüzün olup olmadığını erkenden netleştirmek hem yasal açıdan rahat etmenizi hem de müşterilerinize daha güvenilir görünmenizi sağlar.
