Bilgisayarınız eskisi kadar hızlı açılmıyorsa ya da yeni aldığınız diskin vaat edilen performansı verip vermediğini merak ediyorsanız, ssd hız testi bu soruların yanıtını birkaç dakika içinde verir. Test yapmak teknik bilgi gerektirmez, yalnızca sonuçları nasıl okuyacağınızı bilmeniz yeterlidir. Bu yazıda testin ne olduğunu, nasıl yapıldığını ve sonuçları nelerin etkilediğini adım adım anlatıyoruz.
SSD Hız Testi Nedir?
SSD hız testi, diskin belirli bir süre içinde ne kadar veri okuyup yazabildiğini ölçen bir işlemdir. Test programı diske geçici bir dosya yazar, ardından bu dosyayı okur ve elde edilen değerleri raporlar. Sonuçlarda genellikle iki temel ölçüm türü görürsünüz:
- Sıralı okuma ve yazma: Büyük tek parça dosyaların aktarım hızını gösterir. Film kopyalamak veya büyük bir arşiv dosyası taşımak gibi işlemlerde belirleyicidir.
- Rastgele okuma ve yazma: Çok sayıda küçük dosyaya erişim hızını gösterir. İşletim sisteminin açılması, programların başlatılması ve günlük kullanımdaki akıcılık bu değerle daha yakından ilgilidir.
Değerler çoğunlukla saniyedeki megabayt cinsinden ya da saniyedeki giriş çıkış işlemi sayısı olarak verilir. Günlük kullanımda hissedilen hız açısından rastgele erişim değerleri, kutunun üzerinde yazan yüksek sıralı hızlardan daha anlamlı olabilir.
SSD Hız Testi Neden Yapılır?
Test yapmanın birkaç pratik nedeni vardır. Bunların başında, satın aldığınız ürünün üreticinin belirttiği değerlere yakın çalışıp çalışmadığını görmek gelir. Bunun dışında şu durumlarda da ssd hızı ölçme işlemi işe yarar:
- Bilgisayarda açıklanamayan yavaşlama, takılma veya uzun açılış süreleri yaşandığında
- Diskin doğru yuvaya ve doğru bağlantı moduna takılıp takılmadığını doğrulamak için
- İkinci el bir disk veya bilgisayar aldığınızda durumunu değerlendirmek için
- Sürücü, donanım yazılımı veya ayar değişikliklerinin etkisini karşılaştırmak için
- Zaman içinde performans kaybı olup olmadığını takip etmek için
Düzenli aralıklarla alınan sonuçları not etmek, olası bir sorunu veri kaybı yaşanmadan önce fark etmenize yardımcı olabilir.
SSD Hız Testi Nasıl Yapılır?
SSD hız testi yapma işlemine başlamadan önce birkaç hazırlık, sonuçların daha güvenilir olmasını sağlar. Açık programları kapatın, devam eden indirme ve güncelleme işlemlerinin bitmesini bekleyin, dizüstü bilgisayarı prize takın ve diskte yeterli boş alan olduğundan emin olun. Önemli dosyalarınızın yedeğini almak da her zaman iyi bir alışkanlıktır.
Windows için SSD hız testi
Windows’ta ek bir program kurmadan temel bir ölçüm yapmak mümkündür. Sistemde yerleşik olarak bulunan disk değerlendirme komutu, yönetici olarak açılan komut satırından çalıştırılabilir:
- Başlat menüsüne “cmd” yazın ve Komut İstemi’ni yönetici olarak çalıştırın.
- winsat disk -drive c komutunu yazıp Enter tuşuna basın. Farklı bir sürücüyü test etmek için sondaki harfi değiştirin.
- İşlem tamamlandığında sıralı ve rastgele okuma yazma değerleri ekranda listelenir.
Bunun yanında Görev Yöneticisi’nin performans sekmesinden diskin anlık okuma ve yazma hızlarını izleyebilirsiniz. Büyük bir dosya kopyalarken burada görünen değerler, gerçek kullanım koşullarındaki performans hakkında fikir verir. Yine de ayrıntılı ve karşılaştırılabilir sonuçlar için özel test programları daha kullanışlıdır.
Ücretsiz SSD test programları
Bu iş için geliştirilmiş pek çok ücretsiz araç bulunur ve genel olarak üç grupta toplanır:
- Kıyaslama araçları: Tek tuşla sıralı ve rastgele hız testleri yapar, sonuçları kolay okunur bir tabloda gösterir. Çoğu, test dosyasının boyutunu ve tekrar sayısını ayarlamanıza izin verir.
- Disk sağlığı izleme araçları: Hız ölçmekten çok diskin sıcaklığını, kullanım süresini ve sağlık durumunu raporlar. Hız düşüklüğünün nedenini anlamada tamamlayıcı bilgi sunar.
- Üretici yazılımları: Birçok disk üreticisi, kendi ürünleri için hız testi, donanım yazılımı güncellemesi ve sağlık kontrolü içeren ücretsiz bir yönetim aracı sunar.
Hangi aracı seçerseniz seçin, programı geliştiricisinin resmi sayfasından indirin. Testi iki üç kez tekrarlayıp ortalamaya bakmak daha tutarlı bir sonuç verir. Testler diske veri yazdığı için arka arkaya çok fazla sayıda çalıştırmaya gerek yoktur. Sonuçları yorumlarken, üreticilerin açıkladığı değerlerin ideal koşullarda elde edildiğini ve bir miktar farkın normal olduğunu unutmayın.
SSD Performansını Etkileyen Faktörler
Test sonucunuz beklediğinizden düşük çıktıysa, bunun nedeni her zaman diskin kendisi olmayabilir. Performansı etkileyen başlıca etkenler şunlardır:
- Bağlantı türü: SATA arayüzü ile NVMe arayüzü arasında belirgin hız farkı vardır. Ayrıca hızlı bir diskin, anakartın daha eski nesil bir yuvasına takılması performansı sınırlar.
- Doluluk oranı: Disk dolmaya yaklaştıkça yazma hızı düşebilir. Bir miktar boş alan bırakmak faydalıdır.
- Sıcaklık: Aşırı ısınan diskler kendini korumak için hızını düşürür. Özellikle dar kasalarda ve dizüstü bilgisayarlarda bu durum görülebilir.
- Önbellek yapısı: Birçok disk, hızlı bir önbellek alanı kullanır. Uzun süren büyük dosya aktarımlarında bu alan dolduğunda hız belirgin biçimde azalabilir.
- Donanım yazılımı ve sürücüler: Güncel olmayan yazılımlar performans ve kararlılık sorunlarına yol açabilir.
- TRIM desteği: İşletim sisteminin diske artık kullanılmayan alanları bildirmesini sağlayan bu özelliğin açık olması, yazma performansının korunmasına yardımcı olur.
- Harici kutu ve kablolar: Harici kullanılan disklerde bağlantı noktasının ve kablonun hızı belirleyici olur.
- Arka plan işlemleri: Virüs taraması, güncelleme veya dizin oluşturma gibi işlemler test sırasında sonuçları düşürebilir.
Diskinizin hızını ölçmek, bilgisayarınızın durumunu anlamanın hızlı ve zahmetsiz bir yoludur. Sonuçlar sürekli düşük çıkıyorsa veya sağlık göstergeleri uyarı veriyorsa, verilerinizi yedekleyip üreticinin destek kanallarına başvurmanız yerinde olur.
