Uzun yaz günlerinde ya da oruç tutulan saatlerde en çok zorlayan şey çoğu zaman açlık değil, susuzluktur. Susuzlukla baş etme konusunda küçük ama bilinçli adımlar, günü çok daha rahat geçirmenizi sağlayabilir. Bu yazıda susuzluğun nedenlerini, işe yarayan püf noktaları ve farkında olmadan susuzluğu artıran alışkanlıkları ele alıyoruz.
Susuzluk Neden Oluşur?
Vücudumuzun büyük bölümü sudan oluşur ve bu su gün boyunca sürekli kaybedilir. Terleme, nefes alıp verme ve idrar yoluyla atılan sıvı yerine konmadığında, vücut bunu susama hissiyle haber verir. Susama, aslında vücudun “su dengem bozuluyor” demesinin en açık yoludur.
Susuzluk hissini güçlendiren başlıca etkenler şunlardır:
- Sıcak ve nemli hava ya da klimalı, kuru ortamlar
- Yoğun fiziksel hareket ve terleme
- Tuzlu, baharatlı ya da çok şekerli beslenme
- Gün içinde yeterince su içmemek
- Ateş, ishal ve kusma gibi sıvı kaybına yol açan durumlar
- Oruç gibi uzun süre sıvı alınmayan dönemler
Ağız kuruluğu, koyu renkli idrar, baş ağrısı, halsizlik ve dikkat dağınıklığı, vücudun suya ihtiyaç duyduğunu gösteren yaygın işaretlerdir. Sürekli ve giderilemeyen bir susama hissi ise bazı sağlık sorunlarının belirtisi olabilir; böyle bir durumda hekime başvurmak gerekir.
Susuzlukla Baş Etmek İçin Püf Noktalar
Susuzluğa ne iyi gelir sorusunun en yalın cevabı elbette sudur; ancak suyun ne zaman ve nasıl içildiği de en az miktarı kadar önemlidir. Aşağıdaki öneriler hem oruçta susuzluk yaşayanlar hem de sıcak günlerde zorlananlar için yol gösterici olabilir.
Suyu zamana yayın
Sahurda art arda bardaklarca su içmek, sanıldığı gibi gün boyu koruma sağlamaz; fazla su kısa sürede idrarla atılır. Bunun yerine iftardan sahura kadar geçen sürede suyu aralıklarla ve yudum yudum içmek daha etkilidir. Oruç dışındaki günlerde de susamayı beklemeden, gün içine yayılmış biçimde su içmek en doğru alışkanlıktır.
Su içeriği yüksek besinleri seçin
Salatalık, domates, marul, kabak, karpuz, kavun, şeftali ve portakal gibi sebze ve meyveler bol su içerir. Yoğurt, ayran, cacık ve tuzu az çorbalar da sıvı alımını destekler. Sahur ve iftar sofralarında bu besinlere yer açmak susuzluk hissini hafifletmeye yardımcı olabilir.
Sofradaki tuzu azaltın
Tuz, vücudun su ihtiyacını artırır. Yemeklere daha az tuz eklemek, peynir ve zeytini suda bekleterek tuzunu azaltmak, turşu ve salamura ürünleri sınırlamak gün içinde fark yaratır.
Serin kalmaya özen gösterin
Ne kadar az terlerseniz o kadar az su kaybedersiniz. Günün en sıcak saatlerinde güneş altında kalmamak, açık renkli ve bol pamuklu giysiler seçmek, şapka kullanmak ve ortamı havalandırmak işe yarar. Yüzü, bilekleri ve enseyi serin suyla yıkamak ya da ılık bir duş almak da ferahlık verir.
Efor gerektiren işleri doğru saate alın
Oruçluyken ağır temizlik, spor ya da uzun yürüyüş gibi işleri iftara yakın saatlere ya da iftar sonrasına bırakmak sıvı kaybını azaltır. Gün içinde kısa molalar vermek ve mümkünse biraz dinlenmek de vücudu korur.
Ağız kuruluğunu hafifletin
Ağızdan değil burundan nefes almaya çalışmak, ağız kuruluğunu azaltır. Sahurdan sonra dişleri fırçalamak ve gün içinde az konuşup dinlenmek de ağzın daha geç kurumasına yardımcı olabilir.
İftarı suyla ve yavaş açın
Orucu oda sıcaklığına yakın bir bardak suyla açmak ve ardından çorbayla devam etmek mideyi yormadan sıvı açığını kapatmaya başlar. Buz gibi suyu hızla içmek ise mideyi rahatsız edebilir.
Susuzluğu Artıran Alışkanlıklar
Bazı alışkanlıklar farkında olmadan susuzluğu körükler. Bunları bilmek, önlem almayı kolaylaştırır:
- Fazla çay ve kahve içmek: Kafein idrar söktürücü etki gösterebilir. Özellikle sahurda demli çayı ve kahveyi azaltmak, yerine su ya da ayran tercih etmek daha uygundur.
- Şekerli ve gazlı içeceklere yönelmek: Hazır meyve suları ve gazlı içecekler o an ferahlatsa da kısa süre sonra yeniden susatabilir.
- Şerbetli tatlıları abartmak: Yoğun şeker, susama hissini artırır. Tatlı ihtiyacını meyve ya da sütlü, hafif tatlılarla karşılamak daha iyi bir seçimdir.
- Kızartma ve ağır yemekler yemek: Çok yağlı ve baharatlı yemekler hem mideyi yorar hem de su ihtiyacını yükseltir.
- İşlenmiş gıdalara ağırlık vermek: Sucuk, salam, cips ve hazır soslar göründüğünden çok daha fazla tuz içerir.
- Suyu tek seferde içmek: Günlük suyun tamamını bir iki öğüne sıkıştırmak, vücudun bu sudan yararlanmasını zorlaştırır.
- Sahuru atlamak: Sahura kalkmamak, sıvı alınmayan süreyi saatlerce uzatır.
Günlük su ihtiyacı yaşa, kiloya, hava sıcaklığına ve hareket düzeyine göre değişir. İdrar renginin açık sarı olması, yeterli sıvı aldığınıza dair pratik bir göstergedir.
Susuzlukla baş etmenin yolu; suyu zamana yaymak, tuz ve şekeri azaltmak, su içeriği yüksek besinlere yönelmek ve serin kalmaktan geçer. Baş dönmesi, çarpıntı, bayılma hissi ya da bilinç bulanıklığı gibi belirtiler yaşarsanız bunu hafife almayın ve bir sağlık kuruluşuna başvurun. Kronik hastalığı olanlar, hamileler, emziren anneler ve düzenli ilaç kullananlar ise oruç tutmadan önce mutlaka doktoruna danışmalıdır.
